Rany

Raną nazywamy urazowe uszkodzenie tkanek organizmu połączone z prze­rwaniem skóry lub błony śluzowej.

W zależności od sposobu powstawania ran i ich cha­rakteru dzielimy je na: cięte, kłute, tłuczone,szarpane, kąsane, postrzałowe.

Ranę rozpoznajemy na podstawie stwierdzenia przerwania ciągłości po­włok (rozejścia się brzegów), krwawienia i bó­lu.

Rany należą do najczęstszych uszkodzeń urazowych. Jeśli działanie czynnika zewnętrznego przekracza wy­trzymałość skóry lub błony śluzowej, następuje prze­rwanie jej ciągłości. Uszkodzenie to może sięgać głę­biej, wówczas ulegają uszkodzeniu mięśnie, a nieraz narządy leżące w głębi. Z reguły wśród tkanek uszko­dzonych znajdują się mniejsze lub większe włókna nerwowe, co jest przyczyną bólu. Przy rozległych ra­nach ból może być tak duży, że powoduje rozstrój całego organizmu, nazywany wstrząsem pourazowym. Uszkodzenie mniejszych naczyń krwio­nośnych powoduje krwawienie, większych zaś ? krwo­tok zagrażający życiu. Rozejście się brzegów rany od­różnia ją od urazów zamkniętych. W przypadkach ran ustaje działanie ochronne skóry czy błony śluzowej ? drobnoustroje chorobotwórcze (zarazki) dostają się do tkanek wrażliwych na ich działanie. Drobnoustroje te pochodzą ze skóry, ubrania, otoczenia lub wtłacza je w głąb raniący pocisk. Możemy więc przyjąć, że każ­da rana jest pierwotnie zakażona, co nie oznacza, że w każdej ranie musi rozwinąć się zakażenie, bo w wie­
lu przypadkach zwalczają je mechanizmy obronne or­ganizmu.

Obok niewidocznych zarazków do rany mogą dostać się ciała obce w postaci ziemi, pocisków i odłamków, części ubrania, obuwia itp.; mogą również znaleźć się w ranie substancje chemiczne lub promieniotwórcze. Wszystkie te czynniki utrudniają gojenie się rany.

Oglądając ranę, ratownik musi zwrócić uwagę na podane powyżej cechy rany oraz na skórę w jej otocze­niu; powinien sprawdzić, czy ranie nie towarzyszy zła­manie kości, w jakim stopniu rana krwawi, czy okolica rany nie jest znacznie rozdęta i zasiniona, co mogło­by dowodzić uszkodzenia większego naczynia.

Bardzo ważne jest stwierdzenie, czy ranie zewnętrz­nej nie towarzyszy uszkodzenie kości lub narządów leżących w głębi, szczególnie w obrębie klatki piersio­wej i jamy brzusznej; w przypadkach zranień gło­wy ? czy nie została uszkodzona tkanka mózgowa, a w razie zranień kończyn ? czy obok dużych na­czyń, nie zostały uszkodzone nerwy.

Rany, którym towarzyszą podane powyżej uszkodze­nia, nazywamy ranami powikłanymi, ale więk­szość tych powikłań może rozpoznać dopiero lekarz. Należy zawsze myśleć nie tylko o samej ranie, ale o rannym człowieku i ocenić jego stan ogólny