Rodzaje ran

Rany cięte mogą być zadane nożem, szkłem, blachą itp. Mają najczęściej przebieg prosty, nie się­gają głęboko, krwawią stosunkowo obficie, a nawet
może dojść do krwotoku, jeśli zostaną przecięte po­wierzchowne tętnice (np. na głowie, szyi, ręce). Rany cięte goją się na ogół szybko, bo nie towarzyszy im zniszczenie otaczających tkanek.

Przy ranach ciętych zadanych siekierą należy zaw­sze sprawdzić, czy nie została uszkodzona kość leżąca w głębi.

Rany kłute powstają od uderzeń bagnetem, no­żem lub innym wąskim, ostrym przedmiotem. Rana skórna może być nieduża, natomiast uszkodzenie sięga w głąb i może łączyć się z otwarciem jam ciała i uszko­dzeniem narządów wewnętrznych. Najbardziej niebez­pieczne są rany kłute klatki piersiowej i jamy brzusz­nej. Ranom kłutym mogą towarzyszyć duże krwotoki wewnętrzne.

Rany tłuczone powstają od uderzeń twardy­mi ciężkimi przedmiotami, np. cegłami walących się budynków, kamieniami oraz przy upadkach na twar­de podłoże (beton, kamień itp.), w wypadkach ulicz­nych, samochodowych i in. Rany mają kształt nieregularny, brzegi zmiażdżone, wokół nich widać obrzęki i zasinienie. Ranom tym towarzyszy silny ból spowo­dowany zmiażdżeniem tkanek oraz wstrząs. Goją się one źle z powodu uszkodzenia tkanek wokół rany i za­każeń, które dołączają się bardzo często. Trzeba zawsze sprawdzić, czy nie towarzyszy takiej ranie złamanie kości.

Rany szarpane powstają przy gwałtownym nadmiernym rozciąganiu skóry (mocne styczne ude­rzenie, porwanie przez pas transmisyjny) lub wskutek jej rozdarcia ostrym przedmiotem (gwoździem, drutem kolczastym itp.). Duże odłamki bomb, pocisków arty­leryjskich, miny powodują wielkie rany szarpane do oderwania kończyny włącznie.

Rany mają kształt nieregularny, brzegi ich są po­szarpane, w głębi rany widać niekiedy strzępy tka­nek. Krwawienie najczęściej jest umiarkowane, nato­miast ranom tym towarzyszy często wstrząs urazo­wy, o którym będzie mowa w innym miejscu. Rany tego typu goją się źle wskutek łatwego dostępu za­razków i dobrych warunków ich rozwoju (obumiera­nie zniszczonych tkanek). Po wygojeniu pozostają du­że blizny.

Rany kąsane składają się najczęściej z szeregu ran odpowiadających zębom zwierzęcia. Przy ugry­zieniu przez psy lub koty rany są zbliżone do ran szarpanych. Przy ugryzieniu przez konia lub czło­wieka mają raczej charakter zmiażdżenia: skóra może być nieznacznie usżkodzona, otoczenie zasinione. Naj­większe niebezpieczeństwo przy ranach kąsanych sta­nowi zakażenie złośliwymi zarazkami znajdującymi się w pysku zwierzęcia.

Rany postrzałowe powstają od pocisków bro­ni palnej lub od odłamków pocisków artyleryjskich, bomb lotniczych lub min, a także zbliżony charakter mają rany od odprysków kamieni, murów itp.

Rany postrzałowe można podzielić na: rany sty­czne, gdy pocisk otarł się o skórę i uszkodził ją je­dynie powierzchownie, rany przestrzałowe, które mają wlot, kanał rany i wylot, rany ślepe, gdy pocisk utkwił w tkankach. W stosunku do jam ciała (czaszki, klatki piersiowej, jamy brzusznej) roz­różniamy rany drążące, gdy pocisk dotarł do wnętrza jamy i rany niedrążące, kiedy uszko­dził tylko tkanki miękkie, ale nie otworzył dostępu do jamy ciała. Stwierdzenie tego jest bardzo ważne, bo przy ranach drążących zagraża duże niebezpieczeń­stwo zakażenia opon mózgowych, opłucnej, otrzewnej.

Rany wlotowe od pocisków broni palnej mają brzegi gładkie i niedużą średnicę, rany wylotowe są więk­sze, a czasami bardzo duże, gdy po drodze pocisk roz­bił np. kość i odłamki jej poszarpały tkanki przy wy­locie. Rany odłamkowe mają brzegi poszarpane, nieregularne, czasami są olbrzymich rozmiarów, do ode­rwania kończyny włącznie.