Zakażenie przyranne

Gdy zaistnieją sprzyjające warunki lub gdy przez nieumiejętne postępowanie dopuścimy do wtargnięcia dużej liczby zarazków do rany, mogą rozwinąć się różnego typu zakażenia ran lub całego organizmu.

Najczęstszym typem jest zakażenie bakteriami ropotwórczymi. Nie są to na ogół zakażenia groź­ne, lecz przewlekają gojenie się rany.

W wypadku rozwinięcia się miejscowego za­każenia ropnego w ranie, widzimy wokół ra­ny zaczerwienienie i obrzęk nieraz obejmujący całą kończynę. W ranie widoczne są brudnożółte strzępy tkanek, rana wypełniona jest ropą. Chory odczuwa pulsujący ból w ranie i otoczeniu. Towarzyszy temu wzrost ciepłoty ciała.

 

W niektórych przypadkach, gdy do rany dostanie się duża ilość bakterii, a w ranie powstaną dobre warun­ki do rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych, gdy organizm jest wyczerpany lub obniży się jego odpor­ność z powodu choroby popromiennej, zarazki mogą przenikać przez naczynia chłonne lub wprost do krwi, powodując zakażenie ogólne, które jest zaw­sze niebezpieczne dla życia. Towarzyszy temu wysoka temperatura, dreszcze, nieraz utrata przytomności, a w dalszym przebiegu wyniszczenie całego organiz­mu. Leczenie polega na zabiegach chirurgicznych oraz na podawaniu sulfonamidów i antybiotyków (penicy­liny, streptomycyny i innych), dzięki czemu śmier­telność z powodu zakażeń ogólnych obecnie poważnie zmalała. Tym niemniej najważniejszym zadaniem pierwszej pomocy w przypadkach zranień ? obok ra­towania życia ? jest zapobieganie warunkom powsta­wania zakażeń.

Przy wtargnięciu niektórych zarazków do rany mo­gą rozwinąć się takie zakażenia ogólne, jak róża, tężec, zgorzel gazowa lub rzadszy od nich wąglik, które zaliczamy do chorób zakaźnych.

Są to zakażenia bardzo niebezpieczne dla życia.

Róża wywołana jest przez zarazek zwany pacior­kowcem; charakteryzuje się ona wysoką ciepłotą ciała oraz ostro odgraniczonym, płaskim zaczerwienieniem i obrzękiem wokół rany.

Tężec wywołany jest przez bakterię w kształcie laseczki, która przechowuje się w nawozie, ziemi, py­le ulicznym i przewodzie pokarmowym ludzi i zwie­rząt. Laseczka tężca rozwija się bez dostępu tlenu, dlatego tężec powstaje najczęściej wskutek zakażeń ran tłuczonych i postrzałowych, zawierających duże ilości obumarłych i zropiałych, a więc pozbawionych tlenu tkanek.

Rana zakażona tężcem nie wyróżnia się niczym specjalnym, dopiero objawy ogólnoustrojowe są cha­rakterystyczne dla tężca. Zwykle po tygodniu lub dwóch od chwili zranienia choroba objawia się trud­nością otwierania ust, w późniejszym okresie atakami drgawek i prężeniem całego ciała.

Leczenie tężca jest bardzo trudne, duża liczba cho­rych umiera, dlatego najważniejsze jest zapobie­ganie zakażeniu. W tym celu jak największą liczbę obywateli szczepi się specjalną szczepionką przeciw- tężcową (anatoksyną) domieszaną do szczepionki przeciwbłoniczej lub przeciwdurowej. U osób szczepio­nych w razie zranienia uzupełnia się szczepienie, a nie szczepionym wstrzykuje się odpowiednią dawkę suro­wicy przeciwtężcowej (1500?3000 jednostek między­narodowych). Personel medyczny wstrzykuje surowi­cę domięśniowo, po wykonaniu próby na uczulenie.

Zgorzel gazową również wywołują zarazki żyjące bez tlenu.- Zakażenie to rozwija się głównie w ranach z rozległymi uszkodzeniami mięśni i kości. Zarazki zgorzeli gazowej wytwarzają gaz i jady, któ­re zatruwają organizm. W otoczeniu rany wyczuwa się pod skórą trzeszczenie pęcherzyków gazu, z rany wydziela się zapach karbidu, tkanki w ranie są szare, suche jak ugotowane, chory jest często nieprzytomny lub skarży się na silne bóle w ranie, ciepłota ciała jest wysoka, ponad 40°. Leczenie rannych jest trudne, śmiertelność duża. Ważne jest dokładne oczyszczenie otoczenia rany przy pierwszym opatrunku i odpowied­nie postępowanie lekarskie.

Odrębny rodzaj zakażenia występuje przy ranach kąsanych, zadanych przez wściekłe zwierzęta (psy, koty, konie i in.). Zakażenie to wywołuje ciężką chorobę zwaną wścieklizną lub wodowstrętem, koń­czącą się najczęściej śmiercią. Z tego względu bardzo ważne jest zapobieganie tej chorobie zaraz po zakaże­niu. Każde pokąsanie należy traktować jako podejrza­ne. Ranę przemywa się roztworem nadmanganianu potasowego, nakłada na nią opatrunek i w każdym przypadku natychmiast kieruje pokąsanego do lekarza. Leczenie zapobiegawcze musi być rozpoczęte jak najwcześniej (najpóźniej w ciągu 14 dni po ukąszeniu). Ma to szczególne znaczenie w przypadkach rany ką­sanej rozległej oraz zadanej bezpośrednio (nie przez ubranie). Jeżeli jedno zwierzę pokąsało kilka osób, to większe niebezpieczeństwo grozi osobom pokąsanym na początku. Szczepienie zapobiegawcze stosuje się po stwierdzeniu, że zwierzę jest chore oraz we wszystkich przypadkach pogryzienia przez nieznane zwierzę, któ­rego nie udało się zbadać.

Udzielając pomocy, ratownik powinien pouczyć po­kąsanego lub jego otoczenie, że nie należy zabijać podejrzanego zwierzęcia, a odizolować je w zamknię­ciu, w celu obserwowania przez lekarza weterynarii. Już w krótkim czasie można będzie rozpoznać choro­bę zwierzęcia i rozpocząć szczepienie pokąsanego. Jeśli zwierzę zostało zabite po pokąsaniu człowieka, na­leży jego głowę przekazać na punkt weterynaryjny w celu przeprowadzenia odpowiednich badań.