Układ trawienny

Układ trawienny ma za zadanie pobieranie pokar­mów, przerabianie ich i przystosowanie do potrzeb organizmu.

Układ trawienny składa się: z jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka, dwunastnicy, jelit cienkich, jelita grubego dzielącego się na kątnicę, okrężnicę, esicę i odbytnicę oraz z dużych gruczołów trawiennych ? wątroby i trzustki.

W układzie trawiennym następuje trawienie przyj­mowanych pokarmów, wchłanianie substancji poży­tecznych i wydalanie zbędnych resztek.

W trawieniu biorą udział następujące soki trawienne i fermenty: ślina zawierająca diastazę i maltazę, sok żołądkowy zawierający kwas solny, pepsynę i pod­puszczkę, żółć zawierająca barwniki i kwasy żółciowe, trypsyna wydzielana przez trzustkę, zawierająca dia­stazę, trypsynę i lipazę oraz soki trawienne wydzie­lane w jelicie cienkim.

W jamie ustnej za pomocą zębów i języka następuje mechaniczne rozdrobnienie pokarmu. W tylnej swojej części jama ustna przechodzi w gardziel, gdzie na­stępuje skrzyżowanie dróg oddechowych z pokarmo­wymi. Jest to okolica, w której najłatwiej działają wszystkie czynniki powodujące duszenie się, jak np. za­padnięcie języka do tyłu, przedostanie się pokarmu czy wymiocin do dróg oddechowych, zaciśnięcie przy powieszeniu itp.

W żołądku następuje wymieszanie pokarmu i tra­wienie go dzięki pepsynie, podpuszczce i kwasowi sol­nemu. Dalsze trawienie odbywa się w jelicie cienkim, gdzie pokarm zostaje rozłożony na najprostsze skład­niki, zdolne do wchłonięcia przez organizm.

Wchłanianie substancji odżywczych odbywa się w jelicie cienkim, wchłanianie wody i formowanie kału ? w jelicie grubym. Wchłonięte substancje od­żywcze dostają się do krwiobiegu po przejściu i od­truciu przez wątrobę i następnie rozprowadzane są po całym organizmie.

W jelitach żyją olbrzymie masy drobnoustrojów, co stanowi w wypadkach zranienia jelit wielkie niebez­pieczeństwo gwałtownego szerzenia się zakażenia we­wnątrz jamy brzusznej.

Przed przenikaniem drobnoustrojów z przewodu po­karmowego do organizmu chroni błona śluzowa wy­ściełająca przewód pokarmowy na całej długości, do­piero uszkodzenie jej mechaniczne lub chorobowe przełamuje tę naturalną barierę.

Jama brzuszna stanowi zamkniętą przestrzeń, w której mieści się większość narządów układu tra­wienia. Jama brzuszna oddzielona jest od klatki piersiowej płaskim kopulasto wysklepionym mięśniem przeponowym (przepona), od dołu ograniczona jest przez miednicę, od tyłu przez kręgosłup, od boków i przodu przez powłoki brzuszne zbudowane z mięśni. Wewnętrzna powierzchnia jamy brzusznej i leżące w niej narządy pokrywa błona surowicza nazywana otrzewną. Przedostanie się do otrzewnej zakaże­nia czy to przez powłoki brzuszne przy zranieniu, czy przy uszkodzeniu przewodu pokarmowego powoduje ciężkie, zawsze niebezpieczne dla życia zapalenie otrzewnej. Wewnątrz jamy brzusznej narządy rozmiesz­czone są w następujący sposób: w górnej części pod prawym łukiem żebrowym leży wątroba przylegając górną powierzchnią do przepony; pod lewym łukiem żebrowym przy tylnej ścianie mieści się śledziona; środkową część nadbrzusza, schodząc poniżej pępka, zajmuje żołądek i leżąca na tylnej ścianie trzustka; jelita cienkie mieszczą się w dolnej części jamy brzusz­nej, umocowane do jej tylnej ściany bardzo bogatą w naczynia krezką. Jelito grube biegnie okrężnie od strony prawej pod prawy, następnie lewy łuk żebrowy i schodzi do miednicy małej po stronie lewej; na tyl­nej ścianie jamy brzusznej po obu stronach kręgosłu­pa poza otrzewną leżą nerki i moczowody; w dole jamy brzusznej, również pozaotrzewnowo w miednicy małej, leży pęcherz moczowy, a u kobiet również ma­cica; wzdłuż kręgosłupa poza otrzewną przebiega aorta brzuszna i żyła główna dolna.