Choroba popromienna

Najczęstszym uszkodzeniem popromiennym jest choroba popromienna. W zależności od obja­wów klinicznych i przebiegu choroba popromienna dzieli się na ostrą i przewlekłą.

Ostra choroba popromienna (najbardziej intere­sująca nas z punktu widzenia ratownictwa) dzieli się na cztery stopnie: I lekki (po dawkach 150?250 r), II średnio ciężki (po dawkach 250?350 r), III ciężki (po dawkach 350?500 r) i IV bardzo ciężki (po daw­kach wyższych niż 500 r).

W przebiegu choroby popromiennej wyróżnia się cztery okresy:

?    okres I ? bezpośredniej reakcji na napromienio­wanie, z którym najczęściej styka się ratownik,

?    okres II ? utajony,

?    okres III ? pełnego rozwoju choroby,

?    okres IV ? zdrowienia.

Termin rozwinięcia się poszczególnych okresów i na­tężenie objawów zależą od stopnia ciężkości choroby popromiennej. Pierwsze objawy ostrej choroby popromiennej mogą wystąpić po kilku godzinach po napromieniowaniu i trwać od kilku godzin do dwóch dni.

Do objawów tych należą: przygnębienie i ogól­ne osłabienie, bóle i zawroty głowy, mdłości, wymioty, utrata łaknienia, przekrwienie skóry; po intensywnych napromieniowaniach ? bóle brzucha, biegunka, zabu­rzenia tętna i podwyższenie ciepłoty ciała. Ponieważ objawy te są dosyć pospolite, przypuszczenie, że to może być choroba’ popromienna, opiera ratownik prze­de wszystkim na rozeznaniu ogólnej sytuacji, w jakiej znalazł się poszkodowany w czasie wybuchu jądrowe­go, stwierdzeniu przebywania w skażonym terenie kie­runku wiatru itp.

Okres utajony, trwający od kilku godzin do kilkuna­stu dni, charakteryzuje się częściowym cofnięciem się poprzednich objawów przy ogólnym złym samopoczu­ciu. W ciężkiej postaci mogą w tym okresie wystąpić zaburzenia trawienia, osłabienie mięśniowe, zaburzenia ruchów gałek ocznych i inne.

W okresie pełnego rozwoju, trwającego oko­ło dwóch tygodni, występuje stała gorączka, zaburze­nia tętna, utrata apetytu, nudności, biegunka, krwa­wienie z jelit, wybroczyny krwawe pod skórą, krwa­wienie z dziąseł. W związku z uszkodzeniem aparatu wytwarzania krwinek, szczególnie szpiku kostnego, rozwija się ciężka niedokrwistość i wyniszczenie. Orga­nizm traci zdolność obronną i odporność na wszelkie zakażenia. Rozwijają się różnorod­ne zakażenia i choroby zakaźne. Gojenie ran i złamań kości przebiega bardzo opornie i powoli.

Okres zdrowienia trwa od dwóch tygodni do ośmiu miesięcy lub przechodzi w przewlekłe uszkodze­nie popromienne trwające latami.

Ostre popromienne porażenie skóry daje objawy zbliżone do oparzenia. Występuje zaczer­wienienie znikające okresowo, w późniejszym okresie przechodzące w bolesne stwardnienie z obrzękiem oto­czenia. Po kilku dniach powstają pęcherze, a następnie trudno gojące się owrzodzenia.