Mechanizm oddychania

Aby układ oddechowy spełnił swoje zadanie, ko­nieczny jest ciągły przepływ powietrza zawierającego tlen przez pęcherzyki płucne i odpływ powietrza z do­mieszką dwutlenku węgla. Czynność oddychania re­gulowana jest automatycznie przez ośrodki nerwowe w mózgu. W warunkach prawidłowych człowiek od­dycha w tempie około 16 razy na minutę (noworod­ki ? około 30). W czasie wysiłku, kiedy zapotrzebowa­nie na tlen wzrasta, oddech staje się częstszy, dzieje się to również w stanach gorączkowych.

Skurcz mięśni międzyżebrowych i innych mięśni od­dechowych pobudzonych przez układ nerwowy unosi ku górze mostek i żebra wysklepiając całość klatki piersiowej, co zwiększa jej objętość. Równocześnie przepona, która ma kształt kopulasty, kurcząc się ob­niża się i również zwiększa objętość klatki piersiowej, wskutek czego powstaje w niej ciśnienie ujemne. Ponieważ wnętrze klatki piersiowej ma połączenie z po­wietrzem atmosferycznym przez górne drogi oddecho­we, dodatnie ciśnienie atmosferyczne powoduje wejście powietrza do płuc i rozdęcie ich pęcherzyków, przez co rozszerzają się całe płuca i wypełniają zwiększoną ob­jętość klatki piersiowej.

Po kilku sekundach następuje akt odwrotny ? wy­dech, który częściowo powodowany jest biernym po­wrotem żeber do położenia pierwotnego, a częściowo działaniem innych mięśni przeciwstawnych do wde­chowych oraz sprężystością własną tkanki płucnej, któ­ra jak rozciągnięta guma kurczy się, gdy ustanie dzia­łanie siły rozciągającej. Przy silnych wydechach biorą udział mięśnie tłoczni brzusznej, które uciskając na przeponę wyciskają powietrze z płuc.