Krwotoki wewnętrzne

W większości uszkodzeń naczyń krew wypływa w sposób widoczny na zewnątrz ciała. Ten rodzaj krwo­toku nazywamy krwotokiem zewnętrznym. Jeżeli krew gromadzi się w jamach ciała i nie ujaw­nia się na zewnątrz ? mówimy o krwotoku wewnętrznym. Przyjęło się również nazywanie krwotokiem wewnętrznym krwawienia w płucach do oskrzeli lub w przewodzie pokarmowym do żołądka i jelit, chociaż po pewnym czasie krew wydobywa się na zewnątrz przez otwory naturalne. Prawdziwe krwo­toki wewnętrzne towarzyszą zranieniom lub uszkodze­niom naczyń w jamie czaszkowej, w klatce piersiowej i jamie brzusznej, najczęściej przy tym ulegają uszko­dzeniu: mózg, płuca, narządy miąższowe i naczynia w jamie brzusznej.

W krwotoku do jamy czaszkowej, gdy krew nie ma drogi odpływu, w pierwszej chwili występuje ból głowy, czasami wymioty. W za­leżności od rozmiaru krwawienia i umiejscowienia wy­stępuje nagłe porażenie mięśni części ciała lub połowy ciała, utrata mowy i przytomności.

Pomoc polega na ułożeniu ratowanego w pozycji półleżącej, położeniu na głowę zimnego kompresu lub worka z lodem, rozluźnieniu ubrania, pilnowaniu, aby w razie utraty przytomności nie zadławił się wydzie­liną z jamy ustnej lub nie zadusił wskutek przegięcia szyi. Należy natychmiast wezwać lekarza. W razie bez­względnej konieczności przewiezienia chorego do le­karza lub szpitala, transport powinien odbywać się w podanej powyżej pozycji chorego ze stosowaniem wymienionych zabiegów w drodze.

W razie krwotoku z płuc do oskrzeli, chory odkrztusza przy kaszlu krew jasnoczerwoną spienioną. Pomoc polega na ułożeniu chorego w pozycji pół- siedzącej, rozluźnieniu lub zdjęciu ubrania, przyłoże­niu na klatkę piersiową zimnego okładu za pomocą zmoczonego w wodzie ręcznika lub worka z lodem, wezwaniu jak najszybszym lekarza. Jeżeli krwotok z płuc spowodowany jest zranieniem klatki piersiowej, pierwszą czynnością jest nałożenie jałowego opatrun­ku z ewentualnym uszczelnieniem odmy. Jeśli równo­cześnie gromadzi się w jamie opłucnej krew, do wy­mienionych objawów dołącza się duszność. Do tych rannych należy wezwać lekarza lub w pozycji półleżą­cej przewieźć ich jak najszybciej do szpitala.

W krwotokach żołądkowych chorzy wy­miotują krwią. Wymiociny mają barwę brunatną, po­dobną do fusów od kawy. Chorzy lub ranni są osła­bieni, skłonni do omdlenia.

Pomoc: chorych należy ułożyć do łóżka, kłaść zim­ne okłady na okolicę nadbrzusza. Nie należy im poda­wać żadnych pokarmów i napojów, wskazane jest po­dawanie do połykania kawałków czystego lodu. Nale­ży wezwać lekarza lub pogotowie w celu przewiezie­nia do szpitala. Sposób transportu omówiono w roz­dziale V. Z rannymi po nałożeniu opatrunku postępu­jemy tak samo, z tym, że należy ich jak najszybciej dostarczyć do szpitala. Krwotok wewnętrzny do jamy otrzewnowej daje objawy ogólnego wykrwawienia (o czym będzie mowa dalej), gwałtow­nych bólów, wzdęcia brzucha, wymiotów. Pomoc polega na położeniu zimnego okładu na brzuch poza okolicę zranienia i szybkim dostarczeniu rannego do szpitala.

W razie zranienia dolnego odcinka jelita grubego lub odbytnicy krew wycieka z odbytu. W zranieniach pę­cherza i cewki moczowej krew może ukazać się przy oddawaniu moczu.

W wypadku krwawienia z macicy krew spływa obficie z dróg rodnych; należy w tym wypadku poło­żyć chorą do łóżka, położyć worek z lodem lub zimny okład na dół brzucha, wezwać lekarza.

W krwotokach z nosa należy posadzić cho­rego z głową lekko przechyloną do przodu. Na nasadę nosa przykładamy zimny okład, po stronie krwawienia palcem uciskamy skrzydełko nozdrza w kierunku prze­grody nosowej.

Jeśli po kilku minutach zaprzestaniemy ucisku, a krwawienie jednak powróci, wprowadzamy do krwa­wiącego przewodu nosowego czysty, suchy tampon z gazy dostatecznie długi, żebyśmy mogli nim szczelnie wypełnić przewód i następnie łatwo usunąć, gdy usta­nie krwawienie. Należy w tym czasie kontrolować, czy krew nie spływa do gardła, co może spowodować za­chłyśnięcie się chorego. Znacznie przeciągające się krwawienie z nosa lub częste jego nawroty wymagają pomocy lekarskiej.