Obwodowy układ krwionośny

Oprócz ogólnych wiadomości z zakresu anatomii i fizjologii krążenia, konieczna jest znajomość roz­mieszczenia w organizmie najważniejszych naczyń i mechanizmu przepływu krwi.

Na podstawie wiadomości podanych w anatomii wie­my, że serce wtłacza krew do dwóch zasadniczych ob­wodów ? krążenia małego i dużego. Krążenie małe mniej nas w tej chwili interesuje, ponieważ przepły­wa przez płuca i uszkodzenie tych naczyń tylko częściowo wchodzi w zakres możliwości ratownika udzie­lającego pierwszej pomocy. Natomiast znajomość roz­mieszczenia najważniejszych naczyń krążenia dużego i mechanizmu krążenia krwi jest ratownikowi bardzo potrzebna.

 

Krążenie duże składa się z tętnic, naczyń włosowa­tych i żył. Obieg krwi rozpoczyna się od lewej komo­ry serca, której ściany zbudowane są z mocnego mięś­nia; skurcz tego mięśnia wyrzuca porcję krwi do aor­ty (tętnicy głównej). Aorta jest łukowato zgięta ku do­łowi i w tylnej części klatki piersiowej przechodzi do jamy brzusznej, oddając po drodze szereg gałązek tę­tniczych. Od łuku aorty odchodzą duże tętnice w kie­runku głowy i kończyn dolnych. W jamie brzusznej od tętnicy głównej odchodzą gałęzie tętnicze do po­szczególnych narządów i jelit. W jamie brzusznej aor­ta dzieli się na dwie tętnice biodrowe, które kierują się do kończyn dolnych. W zasadzie każdej większej tętnicy towarzyszą dwie żyły.

Prześledźmy obieg krwi. Zebrana z organizmu krew zawierająca dwutlenek węgla dostaje się przez żyły główne do prawego przedsionka; przy skurczu prawego przedsionka otwiera się zastawka trójdzielna i krew przepływa do prawej komory. Przy skurczu prawej komory krew zostaje wtłoczona do tętnicy płucnej, która doprowadza ją do płuc. Tutaj, po przejściu do naczyń włosowatych, krew przez bardzo cienkie blaszki styka się w pęcherzykach płucnych z powietrzem i od­dając dwutlenek węgla pobiera tlen. Utleniona krew wędruje żyłami płucnymi do lewego przedsionka i tu kończy się krążenie małe, czyli płucne. Z lewego przed­sionka krew przechodzi do lewej komory przez zastaw­kę dwudzielną. Skurcz lewej komory wtłacza krew do aorty, a zastawka półksiężycowata nie pozwala na co­fanie się krwi. Krew poprzez tętnice odżywia wszystkie narządy i dostarcza im tlenu, ulega też przefiltrowaniu przez nerki, gdzie pozbywa się niektórych odpadków przemiany materii. Po przejściu przez naczynia włoso­wate i zebraniu z organizmu dwutlenku węgla ? ży­łami dopływa znowu do prawego przedsionka.